Anayasa Mahkemesi (AYM), işçilik alacakları davasında arabuluculuk tutanağında kalemlerin tek tek yazılmaması nedeniyle davanın usulden reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali saydı. Mahkemeye erişim hakkının aşırı şekilci yorumlarla engellenemeyeceğini belirten karar, 20 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı (B. No: 2023/33449).
Arabuluculuk Tutanağı Kararında Temel Bilgiler
- İhlal edilen hak: Mahkemeye erişim hakkı (Anayasa m. 36)
- İnceleme konusu: Arabuluculuk tutanaklarındaki şekil şartları
- Karar: Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2023/33449, 18/5/2026 (R.G. 20/10/2026 – 33406)
- Sonuç: İhlal; yeniden yargılama yapılmak üzere dosya gönderilmiştir
Dava Süreci Nasıl Gelişti?
Afyonkarahisar’da askerlik nedeniyle iş akdini fesheden bir işçi, kıdem tazminatı ve fazla çalışma alacağı talebiyle arabuluculuk bürosuna başvurdu. Arabuluculuk görüşmeleri sonunda düzenlenen anlaşmama tutanağına uyuşmazlık konusu genel bir ifadeyle “işçi-işveren uyuşmazlığı” olarak işlendi. Anlaşma sağlanamaması üzerine açılan davada İş Mahkemesi işçiyi haklı bularak tazminat ödenmesine karar verdi.
Ancak davalı işverenin istinaf başvurusu üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 8. Hukuk Dairesi, arabuluculuk tutanağında alacak kalemlerinin (kıdem tazminatı, fazla mesai vb.) tek tek belirtilmediğini, sadece genel bir ifadenin yer aldığını gerekçe göstererek dava şartı yokluğundan davayı usulden reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi, bu durumun zorunlu arabuluculuk şartını yerine getirmediği sonucuna vardı.
Aşırı Şekilcilik Uyarısı
Anayasa Mahkemesi, somut olayda arabulucunun düzenlediği tutanaktaki genel ifadenin somutlaştırılmasına yönelik sorumluluğun tamamen başvurucudan beklenmesini, başvurucuya aşırı külfet yüklemek olarak değerlendirmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin Haklı Bulduğu Gerekçeler
Kararın kesinleşmesinin ardından bireysel başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını katı ve aşırı şekilci olarak değerlendirdi. Değerlendirmede öne çıkan temel noktalar şunlardır:
- Tarafların Gerçek İradesi Esastır: Başvurucunun kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretinin müzakere konusu yapılmasına yönelik iradesinin bulunması ve işverenin bu hususa itirazının olmaması karşısında, bu alacak kalemlerinin müzakere edilmediğinden söz etmek mümkün değildir. Tutanağın kaleme alınış biçimi bu gerçeği ortadan kaldırmaz.
- Sorumluluk Yalnızca Başvurucuya Yüklenemez: 6325 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkraları uyarınca arabulucu, tutanağın içeriği ve düzenlenme şekli konusunda tarafları bilgilendirmelidir. Bölge Adliye Mahkemesi başvurucunun bu konuda bilgilendirildiğine dair bir tespitte bulunmamıştır; arabulucunun genel bir ifade yazmasının ve bu ifadenin somutlaştırılmamasının sonuçlarının tamamen başvurucudan beklenmesi aşırı külfet yüklemektedir.
- Ölçülülük İlkesi ve Mahkemeye Erişim: Dava şartı olarak arabuluculuğun, iş ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların daha kısa sürede ve daha az masrafla çözülmesi gibi meşru bir amacı vardır. Ancak bu şartın uygulanmasında sergilenen aşırı şekilci yaklaşım, başvurucunun dava açmasını zorlaştırmış ve mahkemeye erişim hakkına yönelik katı bir yorum olarak ölçüsüz bir külfet doğurmuştur.
AYM Karar Sonucu (2023/33449)
Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verilmiştir. Hak ihlalinin giderilmesi ve yeniden yargılama yapılması amacıyla kararın bir örneği, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesine iletilmek üzere Afyonkarahisar İş Mahkemesine gönderilmiştir. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası ise başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur.
İş Hukuku ve Arabuluculuk Pratiği İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, özellikle iş hukuku uyuşmazlıklarında sıkça karşılaşılan “tutanakta kalemlerin tek tek sayılmaması” gerekçesiyle verilen usulden ret kararlarına karşı önemli bir dayanak oluşturmaktadır. Karar, yargı mercilerinin usul kurallarını uygularken hak arama özgürlüğünü kısıtlayacak derecede katı davranmamaları gerektiğini bir kez daha netleştirmiştir.
Sonuç olarak, arabuluculuk sürecinde asıl olan tarafların uyuşmazlığı masaya getirip getirmediğidir. Anayasa Mahkemesi’nin değerlendirmesine göre tutanağın teknik yazım eksiklikleri, vatandaşın adil yargılanma ve mahkemeye erişim hakkının önüne bir engel olarak çıkarılamaz.
Kararın Tam Metni
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Durmuş Çelik Başvurusu (B. No: 2023/33449), Karar Tarihi: 18/5/2026, R.G. Tarih ve Sayı: 20/10/2026 – 33406.
Sık Sorulan Sorular
Arabuluculuk tutanağında alacak kalemlerinin tek tek yazılmaması davanın reddi için yeterli midir?
Anayasa Mahkemesi, somut olayda tutanağa “işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan” şeklinde genel bir ifade yazılmasına rağmen işçilik alacak kalemlerinin müzakere edilmediğinden söz etmenin mümkün olmadığını; Bölge Adliye Mahkemesinin bu gerekçeyle dava şartı yokluğundan ret kararı vermesinin mahkemeye erişim hakkına yönelik katı ve aşırı şekilci bir yorum olduğunu belirtmiştir.
Anayasa Mahkemesi hangi hakkın ihlal edildiğine karar verdi?
Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verilmiştir.
Arabulucunun tutanak konusunda tarafları bilgilendirme yükümlülüğü var mıdır?
Karara göre son tutanağın tarafların beyanına göre oluşturulması asıl olmakla birlikte, arabulucunun tutanağın içeriği ve düzenlenme şekli konusunda tarafları bilgilendirmesi de gerekir. Bölge Adliye Mahkemesi, başvurucunun bu konuda bilgilendirildiğine dair bir tespitte bulunmamıştır.
Karar sonrasında ne olacak?
Karar örneği, yeniden yargılama yapılmak üzere Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesine iletilmek üzere Afyonkarahisar İş Mahkemesine gönderilmiştir. Tazminat talebi reddedilmiş, 1.480,40 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 41.480,40 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş veya danışmanlık yerine geçmez.