Tutuklama nedenleri
Madde 100
(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez. 12
(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.
b) Şüpheli veya sanığın davranışları;
1. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,
2. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,
Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir: 13
a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan; 14
1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
2. (Ek:6/12/2019-7196/58 md.) 15 Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80)
3. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
4. (Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87), 16
5. İşkence (madde 94, 95)
6. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
7. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
8. (Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),
9. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
10. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),
11. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
12. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315),
b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.
g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar.
i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama suçu.
j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen kasten yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarında yönetici, öğretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen projelerde öğretici/öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumları ve özel öğretim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama suçu.
(4) (Değişik: 2/7/2012-6352/96 md.) Sadece adlî para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez. 17
- 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “olguların” ibaresi “somut delillerin” şeklinde değiştirilmiştir. ↩
- 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkraya “hususunda” ibaresinden sonra gelmek üzere “somut delillere dayanan” ibaresi eklenmiştir. ↩
- Bu bende 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle, (2) ve (5) numaralı alt bentlerinden sonra gelmek üzere, sırasıyla (3) ve (7) numaralı alt bentler eklenmiş ve diğer alt bent numaraları buna göre teselsül ettirilmiştir. ↩
- 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle, (1) numaralı alt bentten sonra gelmek üzere (2) numaralı alt bent eklenmiş ve diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiştir. ↩
- 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle bu bentte yer alan “Silahla işlenmiş kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent e)” ibaresi “Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f)” şeklinde değiştirilmiştir. ↩
- 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “veya” ibaresi “suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir. ↩
CMK Madde 100 ile İlgili Makale ve Yargı Kararları
CMK 100 Maddesi ve Katalog Suç Olmayan İsnatlarda Tutuklama Yasağı
Makalenin konusu: CMK m. 100/3’teki katalog suçlar sınırlı sayıdadır. Katalog dışı bir suç isnadında mahkeme, kaçma veya delil karartma şüphesini yasal karineye dayanarak varsayamaz; bu nedenler somut olgularla gösterilmelidir. Yazıda Anayasa Mahkemesinin Olcay Özçelik kararı, AİHM içtihadı, adli kontrolün önceliği ve ölçülülük ilkesi ele alınmaktadır.
Nitelikli Dolandırıcılık Katalog Suç Diye Tutuklama Kararı Verilemez
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm · B. No: 2024/31038 · 4/3/2026
Kararın konusu ve sonucu: Başvurucu, kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçundan yargılanırken ilk duruşmada, isnat edilen suçun CMK’nın 100. maddesinde sayılan katalog suçlardan olması ve beklenen ceza miktarı gerekçeleriyle tutuklanmıştır. Anayasa Mahkemesi, nitelikli dolandırıcılığın CMK m. 100/3’teki katalog suçlar arasında yer almadığını; bu nedenle mahkemenin kaçma veya delilleri karartma gibi tutuklama nedenlerinin varlığını yasal karineye dayanarak kendiliğinden varsayamayacağını belirtmiştir. Başvurucunun soruşturma sürecinde hiçbir koruma tedbiri uygulanmaksızın ilk duruşmaya serbest hâlde ve kendi iradesiyle katıldığı, kaçma hazırlığına dair somut bir tespit bulunmadığı ve delilleri karartma şüphesine ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadığı belirtilerek Anayasa’nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verilmiş; başvurucuya net 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedilmiştir.
- Nitelikli dolandırıcılık suçu CMK m. 100/3’te sayılan katalog suçlar arasında değildir; mahkeme katalog suçlara ilişkin yasal karineye dayanamaz.
- Mahkeme, kaçma veya delilleri karartma gibi tutuklama nedenlerinin varlığını kendiliğinden varsayamaz.
- Sırf alınacak muhtemel ceza miktarından hareketle kaçma şüphesinin bulunduğu söylenemez.
- Soruşturma sürecinde hiçbir koruma tedbiri uygulanmayan başvurucunun ilk duruşmaya serbest hâlde ve kendi iradesiyle katılması önem taşımıştır.
- Tutuklama kararında delilleri karartma şüphesine ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmamıştır; sonuç olarak Anayasa’nın 19. maddesinin üçüncü fıkrası ihlal edilmiştir.
Bu sayfadaki metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun konsolide metnine göre hazırlanmıştır (son işlenen değişiklik: 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanun). Mevzuat sık değişebileceğinden resmî ve güncel metin için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.
Resmî Metin — 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
Kanunun güncel ve resmî metnine T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nu Görüntüle → Kaynak: mevzuat.gov.tr — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi← Ceza Muhakemesi Kanunu madde dizini · Ceza Muhakemesi Kanunu tam metin · Ceza Hukuku
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş veya danışmanlık yerine geçmez.